In de loop der jaren hebben verschillende fabrikanten verschillende standaarden ontwikkeld ten aanzien van cranks en bottom brackets (de trapas). Welk bottom bracket je nodig hebt is afhankelijk van je frame en je crankstel. Nu zijn er in de loop der tijd nogal wat verschillende standaarden ontwikkeld...
Lagers geïntegreerd in het bottom bracket
De vierkante as, Octalink, 952 en ISIS zijn allemaal types die de lagers in het bottom bracket plaatsen. De units zijn compleet geleverd en vormen één geheel - as en lagers in een afgesloten cartridge.
Bottom bracket diameter
Bottom brackets (trapassen) zijn verkrijgbaar in verschillende breedtes, afhankelijk van de toegepaste standaard of frame. Veel voorkomende breedtes zijn 68, 70 en 73mm. Deze breedtes zijn van belang bij diverse van de standaarden. Enkele nieuwe standaarden leggen deze waardes vast.
De vierkante as - square taper
Deze bottom brackets bestaan uit één stuk en zijn aan weerszijden voorzien van taps toelopende vierkantige connecties. Iedere crank, gemaakt voor deze taps toelopende einden, past hier op. De assen zelf zijn in verschillende breedtes te krijgen en kunnen niet geserviced worden. De lagers liggen in het bottom bracket, met een vast gemonteerde as. De cranks worden bevestigd door ze door middel van een schroef vast te klemmen op de taps toelopende assen. Om deze cranks te verwijderen heb je een crank trekker nodig.
Octalink
Ontwikkeld door Shimano en één van de eerste alternatieven voor de oudere vierkante as. De as is groter en stijver en heeft een groter contact oppervlak met de crank. Er zijn twee versies van de Octalink - V1 en V2. Let hierop, aangezien de twee onderling niet compatibel zijn. Octalink wordt beschermd door diverse patenten en octrooien en vele concurrenten kozen dan ook voor een ander systeem in plaats van het betalen van licenties aan Shimano.
XTR 952 serie
Om de verwarring iets verder te vergroten besloot Shimano om haar XTR cranks met een Octalink achtige, maar toch net iets andere en dus niet passende standaard te komen. Deze bottom brackets zijn specifiek voor de 952 cranks.
ISIS
Ontwikkeld als alternatief voor de Octalink en vrij te gebruiken door iedere fabrikant. De opzet is aardig gelijk aan de Octalink, een grotere as levert een stijver geheel. De kleinere lagers zorgen voor een kortere levensduur dan de traditionele as.
Bottom brackets met externe lagers
De grotere assen zorgden voor een probleem - de kleinere lagers konden de grote belasting niet aan. De oplossing werd gevonden in het maken van bottom brackets met externe lagers. De cups met lagers worden aan weerszijden van het frame erop geschroefd en de crankset wordt hierdoor geschoven. De as zit hierbij permanent aan de crank vast, waarbij de linkercrank aan de andere kant wordt bevestigd.
Hollowtech I & II
Wellicht momenteel het meest gebruikte systeem - aan weerszijden van de bottom bracket zitten cups met externe lagers, de as zit aan de crank bevestigd. De lagers zijn (officieel) niet te onderhouden, maar bedrijven als Chris King maken high-end bottom brackets die geheel geserviced kunnen worden.
GXP
Giga X Pipe is in feite een doorontwikkeling van de ISIS standaard. De as is langer en ook hier zijn de lagers buiten de bottom bracket geplaatst en is de as aan de rechtercrank bevestigd. De linkerzijde van het systeem heeft een iets afwijkende diameter - dit om bevestiging van oude ISIS cranks te verhinderen. Het systeem is niet compatibel met Hollowtech.
We gaan weer terug - geïntegreerde lagers
Fabrikanten zijn weer af aan het stappen van de externe lagers - om en het frame te verstijven en gewicht te besparen worden tegenwoordig veel fietsen weer afgeleverd met interne lagers. Ook de Q-factor (de afstand van de linker- tot de rechter crank) neemt af bij deze systemen.
BB30
In het BB30 systeem worden de lagers geïntegreerd in het frame. Kortom - het frame is aangepast aan de BB30 standaard, die door Cannondale werd ontwikkeld. Het frame vormt de cups voor de lagers. De cups buiten het frame zijn niet langer nodig. De standaard zorgt tevens voor een sterker bottom bracket en dus een stijver frame, waardoor de trapkrachten beter worden overgebracht. BB30 is een open standaard.
BB90 en BB95
Trek ontwikkelde de BB90 standaard. Hetzelfde in opzet met een BB30, alleen is de trapas breder, waardoor het frame volgens Trek stijver en lichter kan worden gemaakt. De chainstays kunnen immers verder van elkaar staan, waardoor de kracht overbrenging verbeterd.
Uiteraard, niet compatibel met BB30. Om de zaken verder te bemoeilijken, maakte Trek tevens de BB95 standaard voor mountainbikes.
En dan ook nog BB83, BB86 en BB92
Ja, er zijn er nog meer. Compatibel met standaard (Hollowtech) cranks, ontwikkelde Scott samen met Shimano bovenstaande standaarden.