In de nieuwe surf documentaire Splinters wordt de lokale surf community van Papua Nieuw Guinea belicht. Het verhaal gaat dat in de jaren '80 een Australische piloot na zijn verblijf een surfboard achterliet in het kustplaatsje Vanimo. Nu, zo'n kwart eeuw later, is het surfen een prestige sport geworden voor de locals. Met het ontbreken van goeie educatie en kansen op economische groei wordt het surfen gezien als the only way out...
Splinters laat het verhaal zien van een aantal dorpsbewoners van Vanimo die op zoek zijn naar erkenning en hun droom om professioneel surfer te worden volgen. Strijdtoneel is het officieuze Papua Nieuw Guinea Surf Team, waarbij de surfers zich tijdens wedstrijden kunnen meten met elkaar en strijden voor hun hogere doel: een trip naar Australie om daar te gaan trainen met andere pro-surfers. De rivaliteit is groot en de locals doen er letterlijk alles aan om te winnen.
Maker van de film is de uit Californie afkomstige surfer Adam Pesce. Hij ontdekte het verhaal van de surfscene in Vadimo in een surfmagazine, ontmoette de locals zelf en besloot er een documentaire over te maken. Hij ziet het verhaal van de ontwikkelende surfcultuur in Papua Nieuw Guinea als een experiment. De Westerse cultuur versus een dorpje met een hechte gemeenschap zonder zicht op een betere toekomst naar onze maatstaven, dit alles door een achtergebleven surfboard.
Na het zien van de trailer werden we zelf benieuwd naar de ervaringen van Adam Pesce zelf. Hij was meteen enthousiast om onze vragen te beantwoorden, dit is zijn verhaal...
Hoe kwam je in contact met de local surfscene van Papua Nieuw Guinea?
" Jaren geleden bladerde ik al dagdromend door een surfmagazine en las een artikel over een dorpje in Papua Nieuw Guinea waar het surfen enorm populair was geworden. In die tijd was ik op zoek naar een exotische plek om uncrowded surf te scoren en dit leek me een goede optie.
De foto's van dat artikel bleven maar in m'n hoofd hangen en ik vroeg me af hoe het surfen die lokale dorpsbewoners had beïnvloed. The wheels started turning from there..."
Op welk punt wist je zeker dat je deze documentaire wilde maken?
" Niet lang na het lezen van dat artikel begon ik plannen te maken. Ik had altijd al een voorliefde voor het maken van films en ik was net begonnen met het leren maken van documentaires. Terwijl ik nog nooit iets van een film zelf had gemaakt besloot ik voor deze optie te gaan.
Ik maakte een eerste onderzoekstrip naar Papua Nieuw Guinea maar daar kwam niet echt een verhaal uit. Jaren later keerde ik terug nadat ik hoorde dat er een competitie gaande was en vanaf dat punt begon het allemaal te lopen. Ik wilde dat de film intiem en integer was, daarom leerde ik er eerst de nationale taal (Tok Pisin) en woonde ik zelf in het dorp. Ik leerde de bewoners van Vanimo kennen en burgerde steeds meer in. Op een gegeven moment kreeg ik zelfs malaria, een lot dat de meesten daar ondergaan. Uiteraard kon ik zelf ook heel veel surfen.."
Als we de trailer zien wordt het duidelijk dat voor sommige locals het surfen echt alles is. Het lijkt er op dat ze wanhopig op zoek zijn naar een vlucht uit het leven daar en dat het surfen hun enige mogelijkheid daartoe is. Wat is jou mening hierover?
" Ik ben het er zeker mee eens, surfen is voor de hoofdpersonen uit de docu echt alles. Het plaatsje Vanimo is geïsoleerd en kansen voor de bewoners om te reizen en meer van de wereld te zien zijn er simpelweg niet. Surfen zien ze als de ticket out. Ik denk dat het kunnen reizen belangrijk voor ze is maar het is geen vlucht, ze willen juist terugkomen. Zij die wel reizen krijgen meer status in het dorp, evenals hun familie en clan.
Dit werd vooral duidelijk toen ik de mensen leerde kennen in het dorp, sommige werden aan me voorgesteld als "dit is die en die, hij heeft gereisd". Om deel te nemen aan het nationale surfteam doet men alles daar, het is een prestige."
Zou je kunnen stellen dat surfen een paradox is geworden in Vanimo? Wij zien surfen als vrijheid maar het lijkt er op dat de local surfers surfen slechts zien als een means to an end en dus de echte vrijheid pas ervaren als ze weg gaan?
" Ik voelde deze paradox zeker toen ik wat langer in het dorp was en dit wil ik ook laten zien in de film. De kinderen surfen in hun blootje letterlijk op stukken hout die ze vinden en doen het puur voor de fun, het gevoel dat surfen geeft. Dit is echter niet meer het geval voor de oudere crew, het surfen is voor hun inderdaad een means to an end.
Dit contrast was zowel ontroerend als sneu om te zien. Je weet dat die kinderen die met een big smile in het water liggen net zo kunnen eindigen als de gefrustreerde volwassenen als de sport hun niet datgene brengt wat ze koesteren. Wellicht is dit ook iets dat professionele surfers of andere sporters ervaren. De documentaire over twee jonge basketballers "Hoop Dreams" laat dit heel goed zien, ik ben ook geïnspireerd geraakt door die film. "
Hoe kijk je zelf nu tegen deze ervaringen aan? Heeft het je veranderd?
" Toen ik weg ging naar Papua Nieuw Guinea was ik even klaar met mijn leven in Los Angeles. Alles voelde daar plastic en fake, ik wilde weg uit de rat race en nieuwe ervaringen op doen. Ik denk dat ik op zoek was, naïef genoeg, naar iets totaal nieuws maar ik kwam er al snel achter dat een klein dorpje aan de andere kant van de wereld met precies dezelfde problemen kampt. Ik realiseerde me dat waar ook ter wereld, mensen hetzelfde zijn en dezelfde dromen koesteren."
Over Splinters, komt de film nog naar Europa?
" Ik zou het geweldig vinden als de film ook in Europa te zien zou zijn op film festivals en dergelijke. De film is gemaakt met het idee van een Amerikaans publiek, maar ik ben erg benieuwd hoe de film in Europa ontvangen zal worden.
Op dit moment is er nog niks concreet maar ik hoop dat Splinters een weg zal vinden naar de Nederlandse surfers. Stel dat er op een gegeven moment Nederlanders geïnspireerd raken en net als ik zelf gaan surfen met de locals in Papua New Guinea, dat zou echt fantastisch zijn ..."
Wellicht komt Splinters naar het IDFA Festival in Amsterdam, we houden je op de hoogte!
Photo credits: Matt Pesce, Jason Pini
